Người dân địa phương đi lễ tại Chùa Mahabodhi

Vùng Bohdgaya cổ xưa

Một trong những điểm đến đó là vùng Bohdgaya (ở Việt Nam vẫn hay gọi là Bồ đề đạo tràng) thuộc bang Bihar, một trong những bang đông dân nằm ở phía đông bắc của đất nước hơn 1 tỉ dân này. Bohdgaya là một trong 4 điểm hành hương quan trọng và hấp dẫn nhất của Phật tử trên toàn thế giới.

Điểm dừng chân đầu tiên trong hành trình của chúng tôi tại Bohdgaya là chùa Mahabodhi. Trong tiếng Ấn Độ, Mahabodhi có nghĩa là “Đại giác ngộ”. Đây là một trong những ngôi chùa Phật giáo nổi tiếng nhất trên thế giới, được xây dựng trên nền của ngôi chùa cổ hơn do Vua Asoka xây vào thế kỷ thứ 3 trước Công nguyên. Đây là vị vua nổi tiếng có công lớn trong việc truyền bá Phật giáo tại Ấn Độ. Chính tại địa điểm này, dưới gốc cây bồ đề, sau khi ngồi thiền trong một thời gian dài, Đức Phật đã thành đạo và bắt đầu cuộc đời cứu nhân độ thế của mình.

Sinh viên tại Trung tâm nghiên cứu Phật giáo Nava Nalanda Mahavihara

Kiến trúc của chùa Mahabodhi khá độc đáo, với đỉnh tháp đá trắng cao 50 mét, bên trong có các gian thờ Phật, bên ngoài có rất nhiều tượng Phật nhỏ trên tường và các tháp nhỏ xung quanh. Du khách thả bước, nhặt những cánh hoa đại thơm ngát, ngồi nghỉ dưới bóng cây hậu huệ của cây bồ đề năm xưa, suy ngẫm về cuộc đời Đức Phật, ngẫm về triết giáo nhà Phật. Tại đây, chúng tôi gặp rất nhiều du khách là lữ hành, tăng ni Phật tử từ khắp nơi trên thế giới đổ về quanh năm, trong đó có nhiều người từ Việt Nam. Những sắc màu cà sa muôn vẻ, những ngôn ngữ, màu da khác nhau không ngăn cản lòng thành kính chung của khách về với đất Phật. Cũng có nhiều du khách phương Tây đến đây để tìm hiểu về Phật giáo và học thiền.

Các cửa hàng lưu niệm ở đây lúc nào cũng đông khách. Gương mặt khách thăm luôn mãn nguyện với tượng Phật bằng đồng, bằng gỗ quý, với tràng hạt làm bằng gỗ cây bồ đề và lá bồ đề ép khô có vẽ hình Đức Phật.

Xung quanh chùa Bohdgaya là Hồ Sen, các học viện Phật giáo, các trung tâm nghiên cứu thiền. Đặc biệt, bạn có thể phải dành vài ngày mới thăm hết quần thể chùa của các nước. Hầu hết các nước có đông dân số theo Phật giáo như Thái Lan, Trung Quốc, Indonesia, Myanmar…. đều có chùa ở đây. Và dĩ nhiên chúng tôi không quên đến thăm Việt Nam Quốc tự là tên ngôi chùa Việt đầu tiên ở đây do sư thầy Huyền Diệu dày công xây cất. Chùa tọa lạc trên một mảnh đất đẹp, xung quanh là ruộng lúa xanh mướt, khung cảnh không khác gì so với quê nhà. Kiến trúc bên trong của chùa vẫn gần gũi, sâu lắng như những ngôi chùa ở Việt Nam. Khi chúng tôi đến thăm, nhà chùa đang hoàn thiện công trình tháp chuông. Tham dự lễ tại chùa Việt trên đất Phật xa xôi đem lại cho chúng tôi những cảm xúc đặc biệt khó quên.

Trung tâm Phật giáo Nalanda

Hồ Sen

Rời Bohdgaya, chúng tôi đến Nalanda, trường đại học Phật giáo cổ xưa của Ấn Độ và hiện nay là một trung tâm Phật giáo quan trọng của thế giới. Tương truyền, Đức Phật đã nhiều lần đến đây để đàm đạo, và đây cũng là một trong những nơi dừng chân cuối trước khi Ngài qua đời. Trong tiếng Ấn Độ, “Nalan” nghĩa là “hoa sen” – tượng trưng cho trí tuệ, kiến thức; còn “da” nghĩa là “cho, truyền bá”. Đúng với ý nghĩa của cái tên này, Nalanda là nơi truyền bá kiến thức Phật giáo, là một trong những trường Đại học Phật giáo lớn nhất và sớm nhất trên thế giới.

Được xây dựng từ thế kỷ thứ 5 trước Công nguyên, ngôi trường này là nơi nghiên cứu, học tập của hơn 10.000 nhà sư và sinh viên. Vào thế kỷ 12, ngôi trường bị quân Hồi giáo tàn phá. Những di tích của ngôi trường này vẫn được bảo quản chu đáo, du khách đến thăm không khỏi sửng sốt trước quy mô, kiến trúc và dấu ấn của thời gian nơi đây. Bạn đừng ngạc nhiên nếu thấy có rất nhiều binh lính với súng ống xung quanh. Họ rất thân thiện, dễ mến và chỉ làm nhiệm vụ bảo vệ khu di tích khỏi bị xâm hại. Hiện chính phủ một số nước như Trung Quốc, Nhật Bản, Singapore đang quan tâm đầu tư vào dự án xây dựng lại trường Đại học Phật giáo Nalanda.

Điểm dừng chân tiếp theo của chúng tôi là Trung tâm nghiên cứu Phật giáo Nava Nalanda Mahavihara, nơi có nhiều sinh viên, nhà sư từ nhiều nước trong đó có Việt Nam đến nghiên cứu về Phật giáo và tiếng Phạn (Pali). Trung tâm này hiện đang lưu giữ lại rất nhiều bộ sách quý về Phật giáo bằng nhiều thứ tiếng, được khắc, in trên nhiều chất liệu khác nhau và độc đáo như vỏ cây, ống tre, có nhiều loại được in trên giấy đặc biệt, chỉ khi ngâm nước chữ mới hiện lên để che mắt kẻ xấu. Biết chúng tôi là khách đến từ Việt Nam, ông giám đốc đã không ngần ngại hướng dẫn và cho phép chúng tôi thăm kho sách quý này.

Tại Nalanda, bạn có thể tới thăm Nhà lưu niệm Huyền Trang – nguyên mẫu có thật của nhân vật Đường Tam Tạng trong tiểu thuyết Tây Du Ký. Ông là một nhà sư rất nổi tiếng thời nhà Đường (thế kỷ thứ 7) ở Trung Quốc. Không thỏa mãn với những kinh kệ, những kiến thức Phật giáo hiện có lúc bấy giờ tại quê nhà, ông lên đường đi khắp Trung Á và Ấn Độ trong 16 năm, trong đó hơn 13 năm sống ở Ấn Độ, để tự tìm hiểu về ý nghĩa, nội dung Phật giáo. Ông đã sống hơn 5 năm ở Nalanda. Sau này, nhà văn Ngô Thừa Ân đã kể lại chuyến đi đến Ấn Độ của Huyền Trang  trong tác phẩm văn học nổi tiếng của mình. Chỉ có điều, khác với trong tiểu thuyết có đồ đệ đi theo, trong suốt hơn 16 năm rong ruổi bão táp mưa sa nơi quê người, Huyền Trang chỉ đi một mình với con ngựa già.

Tại đây, bạn có thể chiêm ngưỡng những bức họa tuyệt đẹp mô tả hành trình trên đất Ấn Độ của ông. Phía trước Nhà lưu niệm là bức tượng lớn của Huyền Trang, khuôn mặt ông thông minh, tươi vui, lưng cõng một gùi sách lớn. Khách tham quan thường được mời gióng những hồi chuông vang xa cầu nguyện cho hòa bình.

Ngoài những địa điểm trên, Ấn Độ còn nhiều địa danh quan trọng đối với Phật giáo. Đến với đất Phật trên đất nước Ấn Độ, bạn sẽ có dịp trải nghiệm những cảm xúc, những ấn tượng khó quên.

 Bài & ảnh: Quốc Hùng