Xe nhập ế ẩm
Hồi đầu năm, do lo ngại thuế nhập khẩu tăng cao, cộng với việc Bộ Tài chính tăng thuế tiêu thụ đặc biệt và phí trước bạ ô tô, giới buôn xe đã ồ ạt đưa hàng về. Riêng trong hai tháng 4 và 5, lượng xe nhập khẩu vọt lên tới gần 7.000 chiếc, gây ra tình trạng "khủng hoảng thừa". Tháng 6, dù thị trường khó khăn nhưng vẫn có đến 4.500 xe được nhập. Tổng cộng trong 6 tháng đầu năm 2008, lượng xe cả nước nhập về đạt khoảng 42.000 chiếc với tổng giá trị nhập khẩu là 742 triệu USD (cả năm 2007, lượng xe nhập khẩu là 28.000 chiếc). Hàng nhập về nhiều, cung vượt cầu, xe không bán được lại phải chịu lãi vay ngân hàng cao, nhiều doanh nghiệp đang đối mặt với chuyện thua lỗ.
Tại TP.HCM, tình trạng ế ẩm không chỉ xảy ra với loại xe 4 - 7 chỗ có giá tương đương với xe trong nước, mà dòng xe giá rẻ, dưới 20.000 USD/chiếc cũng vẫn khó bán. Giới nhập khẩu xe hơi cho biết, thấy dòng xe giá mềm này hút hàng, trong tháng 3, một vài doanh nghiệp tại Hà Nội đã nhập khoảng 2.000 chiếc từ Hàn Quốc về nhưng đến nay bán được rất ít. Xe nhập từ 16 chỗ trở lên cũng không bán được, ngay cả đối với giới kinh doanh vận tải hành khách, đối tượng vốn có nhu cầu thay xe rất lớn. Riêng các loại xe "xịn" đã qua sử dụng nhập nguyên chiếc vẫn có đường sống do có đối tượng khách hàng đặc biệt. Dù thị trường ế ẩm nhưng vẫn có hàng chục chiếc xe hạng sang với giá từ 300 - 500 ngàn USD được nhập về bằng đường hàng không từ đầu năm đến nay.
Một doanh nghiệp nhập khẩu phân tích: "Cùng hãng, cùng đời xe nhưng xe mới nguyên chiếc nhập khẩu phải chịu mức thuế nhập khẩu 83% trong khi các doanh nghiệp sản xuất, lắp ráp trong nước chỉ phải nộp thuế khoảng 40%. Hàng rào bảo hộ thuế chênh lệch như vậy, doanh nghiệp sản xuất ô tô trong nước đã thu về khoản lợi nhuận rất lớn".
Xe nội cũng giảm mạnh
Theo số liệu mới nhất, lượng xe bán ra của 16 doanh nghiệp thành viên Hiệp hội các nhà sản xuất ô tô Việt Nam (VAMA) lần đầu tiên bị giảm sút trong vòng 6 tháng qua. Trong tháng 6, VAMA đã bán 9.749 xe các loại, giảm 1.745 xe so với tháng trước. Tuy nhiên, với số lượng này, nếu đem so sánh với tháng 6 năm 2007, lượng xe bán ra vẫn tăng đến 60%. Các sản phẩm trong phân khúc đa dụng MPV/SUV đều giảm. Lượng tiêu thụ mẫu xe "hot" nhất của Toyota là Innova trong tháng 6 cũng giảm nhẹ so với tháng 5, xuống còn 1.415 chiếc. Chevrolet Captiva của GM Daewoo đã qua cơn sốt khi giảm từ 592 chiếc của tháng 5 xuống 379 chiếc trong tháng 6. Một số đại lý GM Daewoo tại TP.HCM cho biết, giờ đây khách hàng không còn phải chờ đợi để nhận Captiva như trước, mà ký hợp đồng xong là có thể nhận xe ngay. Tuy nhiên, do tình hình kinh tế khó khăn chung nên lượng khách đã giảm đáng kể.
Cá biệt là trường hợp chiếc Everest của Ford đạt doanh số 309 chiếc trong tháng 6, tăng gấp đôi tháng trước. Với những cải tiến về động cơ và hộp số, Ford hy vọng Everest sẽ có lợi thế ở phân khúc xe đa dụng MPV, vốn đang cạnh tranh khốc liệt với sự xuất hiện của Suzuki APV, Kia Carnival và sắp tới là Mitsubishi Zinger cùng Toyota Innova số tự động. Các sản phẩm đa dụng còn lại như Isuzu HighLander, Mitsubishi Grandis, cũng không tránh khỏi tình trạng sụt giảm khi số lượng tiêu thụ chỉ dừng lại ở mức trên dưới 100 chiếc.
Ở dòng xe 5 chỗ, Honda Civic đột ngột vượt lên với mức tiêu thụ tới 790 chiếc trong tháng 6 vừa qua, cao nhất kể từ khi ra mắt hồi tháng 8.2006. Nguyên nhân khiến Civic vẫn hấp dẫn khách hàng chủ yếu nằm ở chính sách niêm yết giá bằng VND của Honda Việt Nam (HVN). Các mẫu sedan của Toyota Việt Nam cũng cố gắng giữ vững thị phần với mẫu Toyota Vios bán ra 282 chiếc. Tiếp sau đó là Camry với 237 xe. Vidamco đã bắt đầu chuyển sang lắp ráp Chevrolet Spark nên lượng Matiz bán ra chỉ có vỏn vẹn 20 chiếc, trong khi Spark khởi đầu với 190 chiếc. Tổng lượng xe sedan tiêu thụ của liên doanh GM Daewoo trong tháng 6 giảm nhẹ 40 xe so với tháng trước đó.
Giám đốc một doanh nghiệp nhập khẩu, kinh doanh ô tô tại TP.HCM nhận xét: "Tâm lý cắt giảm tiêu dùng đang phổ biến trong dân trước tình hình lạm phát đã là nguyên nhân chính khiến thị trường rơi vào ảm đạm". Mặt khác, tác động về phương thức thanh toán từ phía ngân hàng cũng là nguyên nhân quan trọng. Các ngân hàng trước đây cho vay mua ô tô khá mạnh như Sacombank, Techcombank, ACB, Seabank... hiện đều đang chọn lọc khách hàng khá kỹ, thường chỉ những khách hàng có quan hệ tín dụng tốt mới dễ vay trong thời gian gần đây. Một chủ salon trên đường An Dương Vương (Q.5, TP.HCM) cho biết: "Xe nhập về nhiều sẽ buộc các nhà sản xuất trong nước phải tăng công suất, hạ giá bán, phục vụ khách hàng tốt hơn để tồn tại. Không thể có chuyện xếp hàng chờ đợi, chầu chực để mua xe mãi được".
Hùng Sơn