Cá lòng tong xưa nay được người dân ta dùng để kho, kho khô hoặc kho nước với tiêu bột ăn cơm nóng đã ngon lắm rồi. Nhưng nếu cá được kho khô với chút mỡ cùng một nhúm tiêu bột thì cái ngon trước tiên là cái ngon thị giác do mình cá bóng nhẫy những mỡ một cách hấp dẫn. Người dân đồng bằng sông Cửu Long còn dùng cá lòng tong đá (loại lòng tong to con) để chiên hoặc nướng. Làm theo cách này, người ta "ăn suông" khi chấm cá với nước mắm trong giằm chút ớt hiểm xanh, hoặc nếu muốn ngon hơn thì chấm với nước mắm pha chế giấm, tỏi, đường ăn kèm với nhúm rau thơm. Vị ngọt của cá, mùi thơm của rau hòa quyện vào tận tâm can tì phế thận.
Nhưng lòng tong còn được chế biến thành một món ít ai biết được. Món này tuy ngon độc đáo nhưng thực hiện lại rất đơn giản. Đó là lòng tong nấu canh đọt cóc. Bắc nồi nước lên bếp. Cá làm sạch, để ráo. Khi nước sôi, cho cá và một nhúm đọt cóc đã được rửa sạch vào. Nước sôi vài dạo, nêm mắm muối, bột ngọt vừa ăn, nhấc xuống, múc ra tô, rắc ngò om xắt nhỏ lên. Gắp con cá lòng tong chấm nước mắm ớt, cắn một miếng, cảm nhận được hai vị: vị ngọt của cá và vị chua độc đáo của đọt cóc. Không giống như vị chua của me, vị chua của lá me, vị chua của lá giang, vị chua của bần, vị chua của cơm mẻ… vị chua của đọt cóc lâng lâng cảm khoái lan dần khắp người khi ta húp một muỗng nước canh. Lại nữa, cái mùi thơm sảng khoái khứu giác của hai loại rau mùi càng làm cho món ăn thêm phần thú vị. Bữa cơm này nếu được ăn chung với cá lòng tong kho mỡ trong một chiều mưa gió lành lạnh thì không gì thích bằng.
Bài, ảnh: Phương Kiều