Ông Ngô Văn Phương góp ý rất chân tình, nêu 12 biện pháp:
1. Luật pháp phải nghiêm minh.
2. Luật pháp trên hết.
3. Đặt quyền lợi nhân dân lên trên hết.
4. Nhà nước chịu trách nhiệm.
5. Không tiếc tiền, tiếc nhà, tiếc đất để giữ lòng dân.
6. Nâng cao vai trò mặt trận - đoàn thể.
7. Hoàn thiện luật pháp.
8. Thành lập hội đồng hoặc ủy ban giải quyết KTKN vượt cấp.
9. Mở trang web trên Internet về tình hình KTKN trong nhân dân.
10. Thống nhất cả nước về KTKN.
11. Không để một vụ KTKN nào quá 3 tháng.
12. Triệt để thi hành Nghị định 135/2003/NĐ-CP của Thủ tướng Chính phủ.

Bài viết đã khái quát được nguyên nhân KTKN vượt cấp đặt ra nhiều vấn đề về cơ chế, và quan điểm, nguyên tắc và biện pháp rút ra từ thực tiễn, xác đáng và cần suy nghĩ.

Cũng cần nói lại, thực ra Luật KTKN không buộc người dân chỉ gửi đơn về cơ quan gây ra việc KTKN để giải quyết rồi thôi. Ý nghĩa của vấn đề này là muốn cho cơ quan bị KTKN phải có trách nhiệm giải quyết trước, sau đó nếu không thỏa đáng, người dân - trong một thời hạn được quy định - có quyền khiếu nại lên cấp trên trực tiếp theo một trình tự cho đến cấp cao nhất là trung ương.

Đúng là cơ chế và Luật KTKN hiện nay vẫn chưa giải quyết hiệu quả vấn đề KTKN. Ở những nơi mà quyền lợi của người dân bị bức xúc nhiều hơn thì ở đó dân khiếu nại nhiều hơn, quyết liệt hơn. Sự bất bình trong dân đang tăng lên đến mức đáng ngại. Yêu cầu đổi mới cơ chế giải quyết KTKN hiện nay trở thành yêu cầu khẩn trương.

Có lẽ có hai vấn đề lớn sau đây cần quan tâm:

1/ Về quan điểm: Cần xem vấn đề KTKN của dân là một dạng phản biện xã hội lành mạnh (nếu chúng ta chấp nhận cần phải có phản biện xã hội, mà theo chúng tôi là một yếu tố đối với chế độ của chúng ta càng rất cần thiết để xã hội phát triển).
Nó giúp Đảng và Nhà nước qua KTKN của dân tự xem xét lại mình để điều chỉnh, hoàn thiện chủ trương chính sách, nâng cao hiệu quả hoạt động và làm trong sạch bộ máy quản lý nhà nước. Không chỉ có việc giải quyết KTKN của công dân, mà điều quan trọng hơn là gắn nội dung KTKN với việc không ngừng chấn chỉnh hoạt động quản lý nhà nước và tăng cường củng cố sự lãnh đạo xây dựng Đảng.

2/ Về cơ chế giải quyết KTKN:
Trách nhiệm giải quyết KTKN, theo chúng tôi là trách nhiệm của các cơ quan nhà nước, trước hết là cơ quan gây ra việc KTKN. Nhưng chỉ với Luật KTKN thôi thì không ổn, thực tiễn đã chỉ ra điều đó. Không thể được quyền giải quyết KTKN rồi muốn giải quyết kiểu nào, "uốn cong luật pháp" theo quyền lợi riêng của mình cũng được. Phải có cơ chế giám sát. Việc cấp trên giải quyết lại nếu người dân khiếu nại tiếp, theo Luật KTKN, thực chất tùy thuộc rất nhiều ở vai trò tham mưu của một vài cán bộ chuyên môn, thì thực tiễn cũng đã trả lời là không thỏa đáng (nên mới có vượt cấp, thậm chí là đông người) do chủ quan, hoặc thiếu vô tư, thiên lệch...

Cơ chế giám sát trước hết là ở ngay cùng cấp, để sâu sát với vụ việc. Có thể, chẳng hạn thành lập một hội đồng giám sát giải quyết KTKN. Nếu người dân thấy không thỏa đáng trong việc giải quyết của cơ quan có trách nhiệm không công bằng, không vô tư, hoặc áp chế không đúng chính sách pháp luật thì người dân có thể KTKN ở Hội đồng giám sát để xem xét. Hội đồng giám sát sau khi xem xét, kiến nghị cơ quan cấp trên giải quyết lại.

Hội đồng giám sát gồm các thành phần:
- Đại diện Đảng: xin đề nghị Ban Dân vận, Ủy ban Kiểm tra Đảng.
- Đại diện Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể có liên quan với người KTKN.
- Đại diện đoàn luật sư.
Trường hợp không thỏa đáng do chính sách văn bản pháp luật đã quy định thì có thể khiếu nại thẳng lên cấp trên giải quyết theo Luật KTKN không qua Hội đồng giám sát.
Việc hết sức rõ ràng là không thể để người bị KTKN - phần lớn quan chức nhà nước, cán bộ Đảng - đứng ra thụ lý đơn và giải quyết. Đây là một nguyên tắc nổi bật trong mọi nguyên tắc.

"Vượt cấp" là một cách nói. Nếu để xảy ra tình trạng KTKN "vượt cấp" hoàn toàn không phải bởi của người KTKN và đó là hành động chính đáng, hợp pháp, đó cũng là một lăng kính đánh giá vai trò, năng lực, tấm lòng với dân của cơ quan có trách nhiệm.

4/2005
Trần Bạch Đằng